Η καθημερινή ασπιρίνη θα μπορούσε να μειώσει τον κίνδυνο άνοιας, αλλά όχι για όλους

Ένα από τα πιο χρησιμοποιούμενα φάρμακα στον κόσμο θα μπορούσε να βοηθήσει στη μείωση του κινδύνου άνοιας όταν λαμβάνεται κάθε μέρα, αλλά μόνο σε ορισμένα άτομα.

Η ανάλυση μιας μεγάλης τυχαιοποιημένης ελεγχόμενης δοκιμής, σε περισσότερους από 13.500 ηλικιωμένους ενήλικες στην Αυστραλία και τις Ηνωμένες Πολιτείες, έδειξε ότι η καθημερινή λήψη ασπιρίνης συνδέεται με χαμηλότερο σχετικό κίνδυνο άνοιας στα άτομα που φέρουν ορισμένα γονίδια.

Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο Alzheimer's & Dementia, βασίζεται στα δεδομένα μιας από τις μεγαλύτερες δοκιμές έναντι εικονικού φαρμάκου για την ασπιρίνη σε υγιείς ηλικιωμένους ενήλικες.

Είναι η πρώτη μελέτη που εντοπίζει μια γενετική υποομάδα ατόμων τα οποία μπορούν ενδεχομένως να μειώσουν τον κίνδυνο άνοιας με χαμηλές δόσεις ασπιρίνης.

Οι συμμετέχοντες που φαίνεται να ωφελούνται περισσότερο είναι εκείνοι των οποίων οι γενετικές βαθμολογίες συνδέονται με μεγαλύτερο αριθμό αιμοπεταλίων στο αίμα.

Σε αυτή την υποομάδα, τα άτομα που έπαιρναν ασπιρίνη εμφάνισαν, κατά τη διάρκεια της δοκιμής, κίνδυνο να αναπτύξουν άνοια κατά 70% χαμηλότερο από εκείνον των ατόμων που έπαιρναν εικονικό φάρμακο, με τη διαφορά να εμφανίζεται έπειτα από περίπου δύο έως τρία χρόνια παρακολούθησης.

Υπήρχαν όμως και κίνδυνοι. Οι σοβαρές αιμορραγίες ήταν επίσης, κατά την ίδια περίοδο, περίπου δύο φορές συχνότερες στα άτομα που έπαιρναν ασπιρίνη.

«Οι άνθρωποι δεν θα πρέπει να αρχίσουν να παίρνουν ασπιρίνη για την πρόληψη της άνοιας με βάση αυτή τη μελέτη, χωρίς να συμβουλευτούν τον γιατρό τους, ιδίως λόγω του αυξημένου κινδύνου σοβαρής αιμορραγίας», προειδοποιεί ο επικεφαλής συγγραφέας, Peter Fransquet, ερευνητής δημόσιας υγείας στο Πανεπιστήμιο Monash.

«Πρέπει τώρα να επιβεβαιώσουμε αυτό το αποτέλεσμα σε άλλες μελέτες και, σε βάθος χρόνου, να το δοκιμάσουμε σε μια δοκιμή σχεδιασμένη ειδικά για τα άτομα που έχουν αυτό το γενετικό προφίλ.»

Αν όμως αυτά τα αποτελέσματα επιβεβαιωθούν, οι δυνατότητες είναι συναρπαστικές.

«Αν αυτό επιβεβαιωθεί, το γεγονός ότι η ασπιρίνη είναι ήδη φθηνή και ευρέως διαθέσιμη θα μπορούσε να κάνει την εξατομικευμένη πρόληψη της άνοιας μια πραγματική δυνατότητα», προσθέτει ο Fransquet.

Η άνοια εμφανίστηκε λιγότερο συχνά στην ομάδα της ασπιρίνης (με κόκκινο) απ' ό,τι στην ομάδα του εικονικού φαρμάκου (με τιρκουάζ) στους συμμετέχοντες με τις υψηλότερες γενετικές βαθμολογίες αριθμού αιμοπεταλίων. (Fransquet κ.ά., Alzheimer's & Dementia, 2026)

Το αποτέλεσμα εξαρτάται από τη γενετική βαθμολογία

Σήμερα, η ασπιρίνη δεν συνιστάται για την πρόληψη της γνωστικής έκπτωσης.

Δεν υπάρχουν ακόμη επαρκή δεδομένα που να δείχνουν ότι αυτό το φάρμακο μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο άνοιας.

Ίσως όμως αυτό να συμβαίνει επειδή όλοι ομαδοποιήθηκαν μαζί, χωρίς να ληφθεί υπόψη το γενετικό προφίλ.

«Οι προηγούμενες δοκιμές κατέληξαν στο ότι η ασπιρίνη δεν προλάμβανε την άνοια όταν όλοι εξετάζονταν μαζί», εξηγεί ο Fransquet.

«Τα αποτελέσματά μας υποδηλώνουν ότι ίσως υπάρχουν περισσότερα να κατανοήσουμε.»

Για αυτή τη νέα ανάλυση, ο Fransquet και οι συνάδελφοί του από το Monash κατέταξαν τους συμμετέχοντες της τυχαιοποιημένης ελεγχόμενης δοκιμής σύμφωνα με τη γενετική βαθμολογία τους που σχετίζεται με τα αιμοπετάλια.

Μεταξύ όσων βρίσκονταν στο ανώτερο 20%, περίπου το 3,3% των ατόμων που έλαβαν εικονικό φάρμακο εμφάνισε στη συνέχεια άνοια.

Κι όμως, μόνο το 1% όσων έπαιρναν ασπιρίνη εμφάνισε άνοια.

Αυτό αντιστοιχεί σε σχετικό κίνδυνο χαμηλότερο κατά 70% με την ασπιρίνη σε αυτή την υποομάδα.

«Αυτό που είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι ότι το σήμα δεν συνδεόταν με τους καθιερωμένους γενετικούς παράγοντες κινδύνου της νόσου Αλτσχάιμερ και της άνοιας», λέει ο Fransquet.

«Αυτό μας στρέφει μάλλον προς τη βιολογία των αιμοπεταλίων και μας δίνει μια νέα κατεύθυνση προς διερεύνηση.»

Η συχνότητα της άνοιας ήταν παρόμοια στις ομάδες της ασπιρίνης (με κόκκινο) και του εικονικού φαρμάκου (με τιρκουάζ) στους συμμετέχοντες που βρίσκονταν εκτός του ανώτερου 20% ως προς τις γενετικές βαθμολογίες αριθμού αιμοπεταλίων. (Fransquet κ.ά., Alzheimer's & Dementia, 2026)

Αγγειακό όφελος και όρια της μελέτης

Η ασπιρίνη είναι αναμφίβολα μία από τις μεγαλύτερες φαρμακολογικές επιτυχίες του 20ού αιώνα, και η χρήση της παίζει σήμερα κεντρικό ρόλο στην πρόληψη των καρδιαγγειακών και των εγκεφαλοαγγειακών νοσημάτων.

Αυτό το μη στεροειδές αντιφλεγμονώδες μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο καρδιακής προσβολής, ισχαιμικού εγκεφαλικού και θρόμβων στο αίμα όταν λαμβάνεται συχνά από ορισμένους ασθενείς.

Η ασπιρίνη αραιώνει το αίμα και, ενώ αυτό μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο θρόμβων, μπορεί επίσης να αυξήσει τον κίνδυνο αιμορραγίας, συμπεριλαμβανομένης της εσωτερικής αιμορραγίας.

Το όφελος της καθημερινής ασπιρίνης σε χαμηλή δόση υπερισχύει επομένως του κινδύνου μόνο σε ορισμένες περιπτώσεις, και αυτή η ισορροπία ανάμεσα στα οφέλη και τα μειονεκτήματα μετατοπίζεται διαρκώς καθώς προχωρούν οι νέες έρευνες.

Χρειάζονται πολύ περισσότερα δεδομένα για να διασφαλιστεί η ασφάλεια της ασπιρίνης σε χαμηλή δόση σε ορισμένα άτομα που διατρέχουν κίνδυνο άνοιας.

Η τρέχουσα ανάλυση, για παράδειγμα, ομαδοποίησε όλες τις μορφές άνοιας, ενώ ορισμένοι τύποι συνδέονται περισσότερο με αγγειακά προβλήματα απ' ό,τι άλλοι.

Επιπλέον, η τυχαιοποιημένη δοκιμή παρακολούθησε τους συμμετέχοντες μόνο για διάμεση διάρκεια μικρότερη των πέντε ετών.

Αυτό σημαίνει ότι η μελέτη μπορεί να κατέγραψε περιστατικά άνοιας με ταχύτερη εξέλιξη ή ήδη εμφανή σε κλινικό επίπεδο.

Δεν είναι γνωστό πώς οι βραδύτερες γνωστικές εκπτώσεις θα επηρεάζονταν από μια καθημερινή ασπιρίνη σε χαμηλή δόση.

Η μελέτη θέτει ωστόσο την πιθανότητα να χρησιμοποιηθούν τα γενετικά προφίλ για την εξατομίκευση της πρόληψης της άνοιας.

Η έρευνα αυτή δημοσιεύτηκε στο Alzheimer's & Dementia.

Πηγή: Article365.fr